Honden worden ook wel eens ziek. Net als bij mensen, kan
hun ziekte variëren van een eenvoudig griepje tot een levensbedreigende
aandoening. Bij teven kunnen andere gezondheidsproblemen optreden
dan bij reuen. In dit artikel komt een aantal aandoeningen aan
de orde waar teven last van kunnen krijgen.
Vaginitis
Vaginitis is een ontsteking van de vagina die veroorzaakt wordt
door een schadelijke bacterie. Het kan daarbij om veel verschillende
soorten bacteriën gaan. Voordat tot behandeling kan worden
overgegaan, moet bepaald worden welke bacterie de vaginitis heeft
veroorzaakt. De dierenarts kan via het nemen van een ‘swab’,
een soort lang wattenstaafje, laten bepalen wat voor een bacterie
deze ontsteking veroorzaakt. Zo kan precies bepaald warden welk
antibioticum het meest effectief is.
Een lichte vaginitis gaat meestal vanzelf weer over, de teef likt
dan wel wat vaker rond de vulva en heeft wat meer afscheiding
die glazig tot wittig van kleur is. Is de afscheiding wat meer
romig en wittig van kleur en in grote hoeveelheden aanwezig dan
is de vaginitis wat ernstiger. Bij jonge teefjes komt dit voor
vóór de eerste loopsheid. Antibiotica zorgen er
echter voor dat het probleem snel opgelost wordt.
Endometritis
Bij endometritis is de binnenwand van de baarmoeder, het endometrium,
ontstoken. Endometritis wordt veroorzaakt door een bacteriële
infectie en kan ontstaan nadat de teef een nestje pups heeft gekregen.
U kunt het voorkomen door ervoor te zorgen dat de teef tijdens
de geboorte van haar pups schoon blijft. De werpkist moet goed
schoon gehouden warden door na elke pup die geboren wordt de vieze
handdoeken en kranten te vervangen door schone. Soms is het noodzakelijk
dat de teef wat antibiotica krijgt na de geboorte. Dit geldt vooral
als er met de handen ingegrepen is tijdens de bevalling van een
of meerdere pups. Een endometritis kan ontstaan door het inbrengen
van bacteriën via de handen in de baarmoeder. De baarmoedermond
staat namelijk toch al wagenwijd open en als er iets uit kan,
kan er ook iets in. In dit geval dus schadelijke bacteriën.
Een endometritis kan ook ontstaan door het niet afkomen van alle
nageboorten. Hierbij is het dus belangrijk dat u precies bijhoudt
dat er met of net na elke pup ook een nageboorte naar buiten geperst
wordt.
Bij een endometritis kan er wat vieze, stinkende uitvloeiing uit
de vulva komen. De teef heeft weinig eetlust, verminderde melkproductie,
is sloom en kan gaan braken. De teef is algemeen ziek en is dan
ook niet in staat om de pups van voldoende melk en andere zorg
te voorzien. Een antibiotica kuur is meestal voldoende om de teef
weer snel te laten herstellen. In de tussenliggende periode zult
u zelf voor de pups moeten zorgen.
Om dit soort problemen te voorkomen is het altijd verstandig om
de teef en pups na de geboorte even door uw dierenarts te laten
nakijken. 0ok al is bevalling zelf vlot en zonder complicaties
verlopen. Een endometritis kan verminderde vruchtbaarheid geven
en soms is de wand van de baarmoeder zo verdikt dat het weghalen
van de hete baarmoeder en eierstokken de enige oplossing is.
Pyometra
Een pyometra is een bacteriële ontsteking van de baarmoeder
waarbij grote hoeveelheden pus gevormd worden. De bacteriën
komen waarschijnlijk uit de urinewegen van de teef. Aangenomen
wordt dat het hogere hormoongehalte tijdens de vruchtbare periode
(de loopsheid, dracht) de groei van die bacteriën stimuleert.
De symptomen van pyometra zijn meer drinken, meer en vaker urineren,
geen of slechte eetlust, braken, lusteloosheid en geen zin in
lichaamsbeweging, sterk verhoogde, vaak stinkende, slijmafscheiding
uit de vulva en overmatig likken van de vulva. De baarmoeder zwelt
op en kan zeer groot worden door de ophoping van pus. Het kan
zijn dat de baarmoedermond gesloten is en dat u dus geen vieze
uitvloeiing uit de vulva ziet. Alleen de buik van de teef wordt
steeds dikker. Als de baarmoedermond iets of geheel open staat
ziet u kleinere of grotere hoe veelheden pussige uitvloeiing.
Een pyometra komt regelmatig voor en uw dierenarts zal het probleem
dan ook snel herkennen. Het maken van een röntgenfoto of
een echo kan de diagnose ondersteunen. Een teef met pyometra kan
bij geringe pusvorming met alleen antibiotica geholpen worden.
Maar vaak is de hoeveelheid pus te veel en is alleen het in zijn
geheet weghalen van de baarmoeder en eierstokken de enige definitieve
oplossing. De teef kan aan een niet op tijd behandelde pyometra
dood gaan. Het is daar om belangrijk direct de dierenarts in te
schakelen.
Mastitis
Een mastitis is een bacteriële ontsteking van de melkklieren.
Deze kan soms ontstaan tijdens of erna het zogen van de pups.
De symptomen zijn harde melkklieren die warm aanvoelen. De melk
die uit een ontstoken melkklier komt kan bloederig zijn en er
anders uitzien dan normaal. De teef met mastitis voelt zich niet
lekker, ze heeft meestal weinig zin in eten en moet soms braken.
Bovendien produceert ze waarschijnlijk te weinig melk om haar
nest pups voldoende te kunnen voeden. U moet de jonge hondjes
goed in de gaten houden om er zeker van te zijn dat ze genoeg
melk krijgen. Dat kan het makkelijkst door de pups dagelijks te
wegen en ze ook te wegen voor en na het aanleggen aan de tepels
van de teef. Zo krijgt u een indruk of de pup ook daadwerkelijk
voldoende melk binnenkrijgt. Is dit niet het geval zult u de pup
met de hand moeten bijvoeren.
Het is hier natuurlijk ook belangrijk dat uw dierenarts de teef
controleert. Een kuur met antibiotica is vaak nodig om de ontsteking
goed weg te krijgen, verder kunnen pijnstillers gegeven worden.
Een ontstoken melkklierpakket is erg pijnlijk en de teef kan door
de pijn de pups belemmeren om te drinken. Het kan ook raadzaam
zijn om de pus uit het ontstoken melkklierpakket te masseren.
Mastitis kan voorkomen worden door er op te letten dat de pups
van alle tepels evenveel gebruik maken. Bij kleinere nesten lukt
dat vaak niet, daarom moet u de melk met de hand uit de ongebruikte
tepel(s) masseren. De dierenarts kan u voordoen hoe dat moet.
U moet uw handen van tevoren grondig wassen en ook als u met een
tepel klaar bent en aan een volgende tepel wilt beginnen. Zo voorkomt
u dat u de infectie met uw handen overbrengt.
Mammatumoren
Mammatumoren zijn tumoren van de melkklieren van de teef. Deze
komen meestal voor bij teven die nog intact zijn. Dus teven die
de eierstokken en/of baarmoeder nog hebben. De symptomen zijn
verdikkingen in de melkklieren die gepaard kunnen gaan met ontsteking
van het vergrote melkklierpakket. Bijna de helft van de mammatumoren
zijn kwaadaardig en dus dodelijk als ze niet behandeld worden.
In de loop der tijd is steeds meer ontdekt over tumoren en hoe
ze behandeld moeten worden. Hormonen zouden een rol kunnen spelen
bij het ontstaan van mammatumoren. Door het op jonge leeftijd
weghalen van in ieder geval de eierstokken, kan deze vorm van
tumoren voorkomen worden. Het weghalen van de eierstokken kan
al vanaf een leeftijd van zes maanden.
Er hoeft niet gewacht te worden totdat de teef een keer loops
is geweest. Maar om deze tumoren te voorkomen moet men in ieder
geval niet langer wachten dan tot tussen de eerste en tweede loopsheid
in.
De dierenarts kan verschillende onderzoeken uitvoeren: lichamelijk
onderzoek, onderzoek met röntgenfoto's en echo's en bloedonderzoek.
Als de teef daadwerkelijk een tumor heeft, moeten de grootte,
de soort, de exacte plaats en de eventuele uitzaaiingen bepaald
worden.
Er zijn verschillende behandelingen van mammatumoren mogelijk.
Zo kunnen de tumoren operatief verwijderd of kleiner gemaakt worden
en kan chemotherapie en/of bestraling toegepast worden. De kans
van slagen hangt af van het wel of niet kwaadaardig zijn van de
tumor, en de uitgebreidheid van eventuele uitzaaiingen.
Eclampsie
Met eclampsie warden de zogenoemde zwangerschapsstuipen aangeduid
waarbij de melkproductie ophoudt. De symptomen van eclampsie zijn
dat de teef bang is en donkere plekken opzoekt. Ze kan haar pups
negeren en bij hen weglopen. Ze kwijlt en beweegt zich ongecoördineerd.
De teef krijgt (hoge) koorts, haar hartslag versnelt en ze krijgt
stuipen. Eclampsie kan mogelijkerwijs ontstaan door een tekort
aan calcium in het bloed. Het ontstaat vaak tot 21 dagen na de
geboorte van de jongen en komt heel zelden voor de geboorte voor.
Kleinere hondenrassen zijn vatbaarder voor eclampsie. Als uw teef
stuipen krijgt, moet u direct uw dierenarts waarschuwen. Probeer
niet zelf de stuiptrekkende hond stil te krijgen. Het via een
infuus toedienen van calcium, zorgt ervoor dat de teef al weer
binnen een paar minuten herstelt.
Schijnzwangerschap
Dit is niet echt een ziekte, maar kan wel een probleem zijn voor
de teef en de eigenaren.
Een teef die schijnzwanger is denkt dat ze drachtig is, terwijl
dat niet zo is. De hormonen van de teef veroorzaken de schijnzwangerschap.
Schijnzwangerschap ontstaat doordat een teef nadat ze loops is
geweest dezelfde hormonen produceert of ze nu wel of niet drachtig
is. In de natuur (wolvenroedel) is dat enorm praktisch. Alleen
de ranghoogste teef krijgt een nest, maar dat is nu net ook de
teef die van alles regelt bij de jacht. Het is van belang dat
zij zo snel mogelijk weer op jacht kan gaan. Als er dan andere
teven zijn die ook melk produceren en moederlijk gedrag vertonen,
zonder zelf drachtig te zijn, is dat alleen maar handig. Het gedrag
van een schijnzwangere teef lijkt ook erg veel op die van een
werkelijk drachtige teef. Ze kan gaan slepen met allerlei speeltjes
of soms zelfs schoenen. Ze gaat deze ook bewaken, alsof het haar
pups zijn. Andere teven warden enorm sloom, willen nauwelijks
meer mee uit en eten vaak slecht. Daarnaast kan de buik wat dikker
worden en de melkklieren op gaan zwellen. Het kan zelfs zover
gaan dat uw niet drachtige teef toch melk gaat produceren. Al
met al kan het enorm uit de hand lopen. Normaal gaat dit allemaal
vanzelf weer over, maar bij teven die er erg veel last van hebben
kan uw dierenarts een kuur voorschrijven. Zo’n kuur gaat
de productie van het hormoon dat de melkproductie in stand houdt
tegen en het gedrag van uw teef wordt weer meer ‘normaal’.
Het kan zijn dat de schijnzwangerschap na elke loopsheid weer
terugkomt. Het enige wat er dan op zit, is het weg laten halen
van de eierstokken (met of zonder baarmoeder). Zelf kunt u er
in ieder geval voor zorgen dat uw teef wat meer beweging krijgt
(en dus afleiding) en wat minder eten krijgt indien nodig.
Wie meer wil weten over de verschillende aandoeningen die bij
honden kunnen voorkomen, kan het boek ‘Toepoels hondendokter’
van James McKay lezen. Hierin staan symptomen en oorzaken van
ziektes, eerste hulp aanwijzingen en gezondheidsadviezen. |
