Zodra de temperatuur in ons kikkerlandje ook maar weer iets begint te stijgen is het direct weer raak.

TEKEN!!

Iedereen die regelmatig met zijn hond in het bos loopt, heeft er wel eens één gezien en inmiddels is duidelijk dat ze lang niet zo onschuldig zijn als we lange tijd hebben gedacht. Behalve vervelende ontstekingen op de bijtplaats, vaak ook nog gevolgd door een nare likplek door de hond zelf, zijn er inmiddels een flink aantal ziekten bekend die door de teek op zijn 'gastheer' worden overgebracht. Alle reden dus om in dit geval maar eens niet 'gastvrij' te zijn. Of natuurlijk juist wel (vrij-van-gasten).

Om een korte indruk te geven van de mogelijke problemen volgt eerst een korte beschrijving van teken en ziekten. Daarna zullen we ingaan op therapieën en preventie.

De bekendste ziekte op dit moment is de Ziekte van Lyme. Hoewel er de nodige discussie is over het al dan niet voorkomen van deze ziekte bij honden, is het onze ervaring dat er toch regelmatig honden worden aangeboden met typische neurologische (zenuw-) en gewrichtsklachten. Bij bloedonderzoek blijkt dan dat zij in aanraking zijn geweest met de Borrelia bacterie - de verwekker van de Ziekte van Lyme bij mensen.

De Borrelia bacterie zit in Nederland in het speeksel van ongeveer 20% van de teken. Echter zij zullen uw hond lang niet altijd besmetten. Er is gebleken dat ze hiervoor toch minstens 17 uur op de hond moeten zitten (dagelijks controleren en verwijderen is dus zeer zinvol).

De typische roodverkleuring rond de beetplaats, zoals deze gezien wordt bij mensen, wordt bij een hond zelden of nooit gezien. We weten niet of deze niet voorkomt of niet gezien wordt omdat de vacht hem bedekt.

Bij honden die periodiek last hebben van koorts en kreupelheid waarvoor geen duidelijke verklaring is, moet altijd aan Lyme gedacht worden. Een therapie van twee weken met Amoxycilline of Doxycycline is in de acute fase afdoende. In de chronische fase kan het resultaat teleurstellend zijn.

Andere door teken overgedragen ziekten zijn wat meer bijzonder. Het gaat dan om Babesiosis en Ehrlichiose. Beide ziekten komen in Nederland niet voor, maar worden meegebracht uit zuidelijke vakantiegebieden. Daar de tijd tussen besmetting en het ziek worden (de incubatietijd) wel twee weken kan zijn, worden de eerste ziekteverschijnselen vaak pas thuis gezien.

Bij Babesiosis maakt de kiem die zich vermeerdert in de rode bloedcellen deze cellen kapot, hetgeen leidt tot ernstige bloedarmoede. De eerste verschijnselen zijn vaak lusteloosheid en koorts, gevolgd door bloedplassen (port rode urine) en bloedarmoede. Wanneer niet tijdig wordt ingegrepen kunnen nierfalen, longontsteking, alvleesklierontsteking en hersenproblemen ontstaan.
Meestal worden de verschijnselen echter op tijd onderkend en dan is een behandeling met Imidocarb vaak afdoende en de prognose prima.

Ook is het mogelijk om voor de vakantie tegen Babesiosis te laten inenten. Deze inenting geeft echter beslist geen volledige bescherming. Een éénmalige injectie met Imidocarb voor vertrek is ook maar matig effectief en kan bovendien behoorlijke ziekteverschijnselen veroorzaken.

Bij Ehrlichiose is het ziekteverloop iets anders. Ook hier wordt in de eerste acute fase koorts, slecht eten en benauwdheid gezien. Daarnaast kunnen problemen ontstaan met bloedstolling waardoor gemakkelijk kleinere en grotere bloedingen ontstaan. Deze verschijnselen zijn nog niet altijd zo duidelijk als bij Babesiosis, waardoor hier later ook een chronische fase kan ontstaan met bloedingen, afwijkingen, gewrichtsontstekingen en nierfalen. Deze chronische fase verloopt vaak fataal.

In het acute stadium volstaat een behandeling met injecties met Imidocarb in combinatie met Doxycycline, eventueel gedurende enkele weken ondersteund met een ontstekingsremmer. Dit kan ervoor zorgen dat uw hond weer 'de oude' wordt.

Al met al dus reden genoeg om minder gastvrij te zijn voor teken. De beste methode om door teken overdraagbare ziekten te voorkomen is natuurlijk teken te ontlopen. Teken zitten bij voorkeur in struikgewas, nesten en holen van wilde dieren. Op gemaaid grasland of begraasd grasland zitten doorgaans veel minder teken dan in het bos. En als de hond niet meegaat op vakantie is er natuurlijk geen kans op Babesiosis of Ehrlichiose.

Dit zijn oplossingen die niet altijd praktisch zijn. Er zijn gelukkig diverse bestrijdingsmiddelen op de markt. De Scalibor tekenband is op dit moment het nieuwste. Deze heeft als voordeel dat hij ook beschermt tegen de zandvlieg die in het zuiden de ziekte Leishmania kan veroorzaken. Verder is natuurlijk de oude vertrouwde Frontline spray heel geschikt. Spray dan wel vlak voor uw vakantie. Als derde oplossing is er de combinatie van Advance druppels met een Kiltix tekenband.

Let echter wel op: geen enkel middel is 100% afdoende, dus tweemaal daags controleren op teken en ze verwijderen blijft noodzakelijk. Denk er daarbij om dat de teken niet verdoofd moeten worden voor het verwijderen, ze kunnen dan alsnog speeksel inbrengen in de wond en dat willen we juist liever niet. Na het verwijderen moet u het wondje wel even ontsmetten en bij twijfel altijd even uw dierenarts raadplegen.

Steven Schukking
Frans Smeur
Robert Jassies
Erica Kiemeneij