Artrose is eigelijk niets anders dan de reactie van een gewicht op iets in het lichaam. Hierbij gebeuren in grote lijnen de dezelfde dingen. De oorzaak van artrose kan heel verschillend zijn Van een bloeding in het gewricht, bijvoorbeeld door hard stoten, tot een gescheurde gewrichtsband of een infectie. Ook bij botbreuken waarbij het gewicht betrokken is geraakt zal door vormveranderingen in het gewricht artrose ontstaan.
Dierenarts Yolande Krooshof verbonden aan do dierenkliniek Emmeloord legt uit wat artrose is en hoe het behandeld kan worden. We maken ons ernstig zorgen over de vele jonge honden die artrose ontwikkelen op basis van groeistoornissen. Hieronder vallen de problemen zoals heupdysplasie (HD) en elleboogdysplasie (ED). Bij HD zitten de heupgewrichten te los, waardoor ze gaan 'rammelen' en beschadigingen oplopen. Bij ED is sprake van losse kraakbeen en/of botfragmentjes in de ellebooggewrichten waardoor beschadigingen ontstaan. Ook de patelIa luxatie (een te losse knieschijf die van zijn plek afschiet) is een probleem dat bij jonge honden voorkomt, waarbij op den duur artrose zal ontstaan.
Bovengenoemde oorzaken zijn problemen met een erfelijke achtergrond, maar ook door overbelasting of verkeerde voeding (vooral in het eerste levensjaar) kan de ontwikkeling van gewrichten verkeerd gaan en kan artrose ontstaan.
Bij wat oudere dieren gaat overbelasting een belangrijke rol spelen. Dit kan door overmatig gebruik van de hond (bepaalde zware vormen van 'sport') maar natuurlijk ook door overgewicht of de combinatie van beide.
Trauma (een echte beschadiging) kan veel oorzaken hebben. De meest voorkomende is dat in het kniegewricht de voorste kruisband scheurt, eventueel de meniscus aan de binnenkant van de knie kapot scheurt en dubbel klapt, de zogenoemde 'voetbalknie'. Natuurlijk ontstaat er ook beschadiging wanneer een gewricht luxeert of uit de kom schiet, bijvoorbeeld een heupluxatie en elleboogluxatie.
Beschadigingen ontstaan meer geleidelijk door chronische overbelasting. Polsgewrichten bijvoorbeeld zijn vaak beschadigd door veel naar beneden springen of over schuttingen springen.

Verschijnselen
Als er sprake is van artrose wordt het botweefsel wat breder, een knie met artrose voelt dan aan als een dikkere knie. Dit wordt versterkt door verdikking van het gewrichtskapsel en vervulling van het gewricht door overmatige productie van gewrichtsvocht. Dit gewrichtsvocht is niet mee van de goede, wat stroperige kwaliteit. Daardoor kan het niet meer goed als glijmiddel dienen en heeft het ook niet meer de goede samenstelling om het gewrichtskraakbeen te kunnen voeden. Hierdoor wordt het kraakbeen minder glad, wat dunner en minder sterk. Er komen kleine scheurtjes in en soms slijt het helemaal weg tot het onderliggende bot bloot komt te liggen in het gewricht. De doorbloeding van het hele gebied, in en rond het gewricht, maakt dat van buitenaf vaak duidelijk te voelen is dat het gewricht warmer aanvoelt.

Behandeling
Om artrose te behandelen moeten we ons realiseren dat de veranderingen aan het beenweefsel en de ernstige kraakbeenveranderingen nooit meer kunnen herstellen. Oppervlakkige beschadiging van het kraakbeen kan wel herstellen. De pijn zal verminderen als het gewricht weer soepeler kan bewegen, het kraakbeen weer dikker en veerkrachtiger wordt en de overproductie van gewrichtsvocht stopt.

Allereerst moeten we de oorzaak wegnemen als dat kan: een gewricht stabiliseren (meestal operatief) of losse fragmentjes verwijderen. Daarnaast moeten we de pijn bestrijden zodat het dier het gewricht weer durft te gaan gebruiken. De soepelheid van het gewricht kunnen we vergroten door passief bewegen. De eigenaar kan dit zelf, maar soms is de hulp van een fysiotherapeut (speciaal opgeleid voor het werken met dieren) enorm helpen.
Het allerbest voor een gewricht is als het op de manier beweegt en gebruikt wordt waarvoor het is bedoeld: rechtlijnig draven maakt dat alle gewrichten die voor de normale beweging gebruikt worden optimaal worden gebruikt. De draaibewegingen die de heup en schouder kunnen maken zijn vaak niet echt nodig bij gewoon lopen. Een reu die zijn poot niet goed kan optillen met plassen doet dat dan maar een beetje aangepast, maar de gewone loopbeweging kan hij niet aanpassen! Als met hulp van pijnstilling, eventueel fysiotherapie en passief bewegen het lopen weer geleidelijk wordt opgebouwd zal ook de soepelheid van de gewrichten weer verbeteren. Zwemmen is een heel goede manier om de beweeglijkheid te vergroten en spieren te trainen. Daarnaast moet de hond ook echt lopen, want bij onbelast bewegen zoals zwemmen wordt het kraakbeen in de gewrichten nog onvoldoende geprikkeld tot herstel. Voor het verbeteren van de voeding van het gewrichtskraakbeen is het namelijk nodig dat het wordt belast. Het kraakbeen is net een spons: bij belasting wordt het een beetje samengedrukt en komt er vocht met afvalstoffen naar buiten, als de druk er weer af is zuigt het kraakbeen zich weer vol met gewrichtsvocht. In dat vocht zitten de voedingsstoffen en bouwstoffen zodat herstel kan plaatsvinden.

Tot slot
Om het ontwikkelen van artrose te voorkomen is goede voeding en verstandig bewegen name in de opgroeifase in het eerste jaar van het grootste belang. Bij beschadigingen of duidelijke oorzaken moet zo snel mogelijk worden ingegrepen, zo nodig laten opereren. Dat kunt u eventueel bij een specialist laten doen als uw eigen dierenarts dergelijke operaties niet uitvoert. Als een dier toch artrose heeft, moet u hem rustig, rechtlijnig laten bewegen. Het dier moe beginnen met een 'warming up', net als sporters en het bewegen geleidelijk opbouwen. Zwemmen is ook goed. Pijnstillers kunnen in het begin gebruikt worden om op gang te komen en eventueel kan een fysiotherapeut ingeschakeld worden.